Depresja jako sieć powiązanych objawów, które wzajemnie się uruchamiają i podtrzymują.
Depresja jako sieć powiązanych objawów
Model sieciowy zakłada, że depresja to nie ukryta choroba, ale układ powiązań między objawami. Objawy tworzą sieć: smutek, napięcie, bezsenność, zmęczenie, poczucie winy, myśli samokrytyczne, unikanie, spadek aktywności. Każdy z nich może wpływać na pozostałe. Bezsenność osłabia energię, zmęczenie obniża aktywność, brak aktywności zwiększa poczucie winy, poczucie winy wzmacnia smutek, smutek pogarsza sen. Z takich zależności powstają pętle samonapędzające.
Sieć nie jest identyczna u wszystkich. Różne osoby mają różne układy połączeń i różne „węzły”, czyli elementy najbardziej wpływowe. U jednej osoby kluczowy jest sen, u drugiej myśli samokrytyczne, u trzeciej izolacja społeczna. Gdy te węzły się aktywują, cała sieć staje się bardziej pobudzona i objawy nasilają się.
Kontekst, wzór oddziaływań i możliwości zmiany
Sieć jest zależna od kontekstu. Stres, brak wsparcia, przeciążenie, utrata lub przewlekły brak snu mogą zagęszczać połączenia, przez co nawet pojedynczy objaw szybciej uruchamia kolejne.
Istotą modelu jest obserwacja, jak elementy wpływają na siebie, a nie szukanie jednej przyczyny. Depresja to wzór wzajemnych oddziaływań, który może się utrwalać lub osłabiać.
Zmiana jednego elementu wpływa na całość. Poprawa snu, zwiększenie aktywności, praca nad myślami, odbudowa rytmu dnia, kontaktów, poczucia sprawczości – każda z tych interwencji może rozregulować sieć i przerwać pętle. Celem terapii jest osłabienie tych powiązań i budowanie nowych zależności, które sprzyjają równowadze.
Bibliografia
-
Borsboom, D. (2017). A network theory of mental disorders.
World Psychiatry, 16(1), 5–13.