W psychoterapii od dawna obecna jest intuicja, że człowiek zmienia się nie tylko dzięki wglądowi, interpretacji czy ćwiczeniu nowych sposobów myślenia, ale także dzięki doświadczeniu relacji. Relacji, w której jest widziany, rozumiany, regulowany, a z czasem coraz lepiej reguluje się sam. Neurobiologia interpersonalna podejmuje próbę opisania tego zjawiska językiem współczesnej…
Od wielu lat zajmuję się psychoterapią i mam coraz silniejsze poczucie, że uczestniczę w procesie, który wykracza poza pojedyncze szkoły, nurty i paradygmaty. Im dłużej obserwuję praktykę kliniczną, języki teorii i rozmowy między terapeutami, tym wyraźniej widzę, że oryginalnie przeciwstawne podejścia zaczynają się do siebie zbliżać. Czasem dzieje się to…
Badania nad skutecznością psychoterapii i nad czynnikami leczącymi przeszły kilka wyraźnych etapów. 1. Początki: wątpliwości co do skuteczności W pierwszej połowie XX wieku opierano się głównie na opisach klinicznych. Przełomem był artykuł Hansa Eysencka z 1952 roku, w którym na podstawie dostępnych danych stwierdził, że psychoterapia nie poprawia wyników bardziej…
Model sieciowy i podejście transdiagnostyczne powstały jako odpowiedź na ograniczenia tradycyjnego, kategorialnego ujmowania zaburzeń psychicznych. Oba kierunki podważają sztywność diagnoz i szukają sposobów bardziej adekwatnego opisu złożonych problemów psychologicznych. Różnią się punktem wyjścia: pierwszy koncentruje się na strukturze powiązań między objawami, drugi na procesach psychicznych wspólnych dla wielu zaburzeń. Połączenie…
Nowe ramy opisu zjawisk psychicznych Psychopatologia i psychoterapia coraz częściej korzystają z nowych sposobów opisu zjawisk psychicznych. Trzy współczesne ramy – podejście sieciowe, transdiagnostyczne i procesowe – nie są szkołami terapii. To sposoby konceptualizacji, które porządkują wiedzę o tym, jak funkcjonują objawy, mechanizmy i procesy zmiany. Wszystkie trzy opisują zjawiska,…
Od sporów między szkołami do pytania o mechanizmy zmiany Przez znaczną część XX wieku psychoterapia była postrzegana jako zbiór rywalizujących nurtów. Każdy z nich akcentował własną teorię człowieka, własny język opisu oraz własne techniki pracy. Zarówno praktyka, jak i edukacja były zorganizowane wokół lojalności wobec szkoły. Wyniki badań zaczęły jednak…
Poniżej osiem czynników leczących: opis klasycznego i współczesnego rozumienia, kluczowe badania oraz sposób, w jaki proces przebiega w praktyce terapeutycznej. 1. Uczenie hamujące – tworzenie nowych ścieżek bezpieczeństwa Tradycyjnie: W modelu wygaszania lęku (Pavlov, Watson, Wolpe) zakładano, że powtarzana ekspozycja na bodziec prowadzi do stopniowego osłabienia reakcji lękowej. Im dłuższy…
Osiem czynników leczących opisanych w języku kompetencji, czyli jako konkretne zdolności lub umiejętności, które rozwija człowiek w toku psychoterapii. 1. Uczenie hamujące – tworzenie nowych ścieżek bezpieczeństwa Człowiek odzyskuje zdolność do rozpoznawania, że zagrożenie minęło. Potrafi odróżnić realne niebezpieczeństwo od śladu dawnego lęku. W sytuacjach stresu potrafi zatrzymać automatyczną reakcję…
Współczesne teorie poznania – określane skrótem 4E cognition – zmieniły sposób, w jaki rozumiemy człowieka. Zakładają, że umysł jest ucieleśniony (embodied), osadzony w środowisku (embedded), tworzy się w działaniu (enactive) i może się rozszerzać poza jednostkę (extended). Te cztery perspektywy wywierają głęboki wpływ na myślenie o psychoterapii, przesuwając akcent z…
