Ikigai (生き甲斐) to japońskie pojęcie oznaczające dosłownie „powód, dla którego wstajesz rano” — coś, co nadaje życiu sens i sprawia, że warto je przeżywać. Składa się z iki (życie) i gai (wartość, sens).
W japońskiej kulturze ikigai jest pojęciem codziennym i osobistym — nie musi być wielkie, abstrakcyjne ani zawodowe. Może to być poranna kawa w ogrodzie, wnuki, uprawa warzyw, mistrzostwo w rzemiośle. To raczej odczucie niż koncepcja.
Skąd ten schemat z czterema kołami?
Popularny na Zachodzie diagram — przecięcie tego, co lubisz, w czym jesteś dobry, czego potrzebuje świat i za co możesz być opłacany — to w zasadzie zachodnia reinterpretacja, spopularyzowana przez Marc’a Winn w 2014 roku. Jest funkcjonalna jako narzędzie coachingowe, ale dość daleko odeszła od japońskiego oryginału. W Japonii ikigai rzadko wiąże się z zarabianiem pieniędzy — to bardziej pytanie egzystencjalne niż zawodowe.
Punkt krytyczny
Zachodnia wersja nieświadomie przesuwa ikigai w stronę ideologii produktywności: znajdź pasję, która się opłaca. Oryginalny sens jest skromniejszy i — można by powiedzieć — zdrowszy: chodzi o to, żeby mieć po co żyć, nie koniecznie po co pracować.
Badania z Okinawy (często przywoływane w kontekście długowieczności) sugerują korelację między poczuciem ikigai a zdrowiem i długością życia — ale mechanizm jest prawdopodobnie prosty: ludzie mający poczucie sensu lepiej dbają o siebie i utrzymują relacje społeczne.